Wat AI-geletterdheid is
AI-geletterd zijn betekent dat iemand een AI-tool met gezond verstand gebruikt. Diegene weet dat een taalmodel feiten kan verzinnen, snapt dat je geen vertrouwelijke gegevens overal in plakt, en kijkt zelf na wat eruit komt. Het is een werkvaardigheid, vergelijkbaar met weten hoe je veilig met e-mail of een rekenblad omgaat.
Je hoeft geen programmeur te zijn. Iemand op de klantenservice die ChatGPT gebruikt voor antwoorden, moet snappen wanneer een antwoord betrouwbaar is en wanneer het gecheckt moet worden. Dat is het niveau waar het om gaat.
Wat de EU AI Act hierover zegt
De EU AI Act is de Europese wet over kunstmatige intelligentie. Eén onderdeel ging in op 2 februari 2025 en gaat over AI-geletterdheid. De wet vraagt dat organisaties die AI inzetten, ervoor zorgen dat hun mensen die ermee werken voldoende geletterd zijn. De wet schrijft niet exact voor hoe je dat doet, dat mag je passend bij je eigen situatie invullen.
Belangrijk om te weten:
- Het geldt breed. De eis raakt organisaties die AI-systemen inzetten, ook als je alleen bestaande tools gebruikt en niets zelf bouwt.
- De invulling is aan jou. De wet legt een verplichting op, maar laat de manier waarop je eraan voldoet open. Wat passend is hangt af van wat je doet en hoe risicovol dat is.
- Het is geen eenmalige cursus. AI verandert snel, dus geletterdheid is iets wat je bijhoudt, niet iets wat je een keer afvinkt.
Hoe streng het toezicht precies wordt en wat de gevolgen zijn bij verzuim, daarover doen we geen uitspraak. Daarvoor kijk je naar de officiële teksten of vraag je een jurist.
Wat het praktisch betekent
Voor de meeste organisaties komt het hierop neer: zorg dat je mensen weten wat ze doen als ze AI gebruiken. Dat begint met in kaart brengen wie eigenlijk AI gebruikt en waarvoor. Vaak gebeurt er meer onder de radar dan een manager denkt.
Daarna zorg je dat die mensen de basis snappen: hoe een tool werkt, waar hij faalt, welke data eruit moet blijven en hoe je controleert. Leg vast wat je doet, een korte interne notitie over je aanpak laat zien dat je het serieus neemt. Dit sluit aan op de afspraken die je sowieso wilt maken over AI op het werk.
Hoe je er pragmatisch aan voldoet
De grootste valkuil is dit zien als een papieren oefening met een verplichte e-learning die niemand onthoudt. Mensen leren AI niet uit een toets, ze leren het door het te doen met hun eigen werk. Zo pak je het aan:
- Leer met echte taken. Laat mensen oefenen met hun eigen mails, verslagen en offertes, niet met verzonnen voorbeelden. Dan blijft het plakken.
- Bouw de controle-reflex in. Train vooral het nakijken: bron checken, cijfers controleren, gevoelige data herkennen. Daar zit de echte geletterdheid.
- Houd het levend. Plan terugkomende momenten waar mensen delen wat werkt en wat misging. Dat houdt de kennis bij de tijd.
Voor teams werkt training op locatie hiervoor het best, omdat je dan met de echte taken van de organisatie oefent. Wie liever zelf op tempo leert, kan gratis instappen in onze community en de AI-ladder volgen, van AI Junior tot AI Manager.
Waarom dit eigenlijk goed nieuws is
Het klinkt als een verplichting erbij, maar de eis valt samen met wat je toch al zou willen. Een team dat AI-geletterd is, maakt minder fouten, lekt geen data en haalt meer uit de tools. De wet duwt je naar iets dat je werk beter maakt. Begin klein, met de mensen die AI nu al gebruiken, en bouw het van daaruit uit.